Suy thận – nguyên nhân và cách điều trị

Thận là một cơ quan trong hệ bài tiết, nằm ở hai bên dưới xương sườn. Chức năng chính của thận là bài tiết, lọc máu và các chất thải, bên cạnh đó, hormone Renin và Erythropoietin  sinh ra ở thận còn có chức năng nội tiết đóng vai trò duy trì áp lực máu ổn định và thúc đẩy quá trình tạo hồng cầu khi oxi mô bào giảm.

Tổng quan bệnh suy thận

Suy thận là bệnh lý trong đó chức năng của cơ quan thận bị suy giảm khiến mức độ hoạt động của thận dưới 15% so với bình thường.

Dựa vào thời gian mắc bệnh, suy thận được chia làm hai nhóm: suy thận cấp và bệnh thận mạn

• Suy thận cấp là tình trạng suy giảm chức năng của thận trong vài giờ đến vài ngày. Khả năng lọc của thận bị suy giảm khiến cho các chất dư thừa không được đào thải mà tích tụ ở trong máu.
• Bệnh thận mạn là tình trạng suy giảm các chức năng thận không hồi phục, kéo dài trên 3 tháng và ảnh hưởng lên sức khỏe người bệnh

Suy thận có chữa được không? 

• Suy thận cấp diễn ra trong vài ngày hoặc vài giờ, nếu được phát hiện và điều trị thích hợp thì có thể phục hồi hoàn toàn hoặc một phần chức năng thận
• Đối với suy thận mạn, do những tổn thương không hồi phục về số lượng và chức năng của các nephron, vì vậy điều trị bệnh thận mạn không thể khỏi hoàn toàn mà chỉ có thể làm chậm sự tiến triển của bệnh, ngăn các biến chứng và thay thế chức năng lọc máu.

Nguyên nhân suy thận

Nguyên nhân suy thận cấp

• Nguyên nhân cấp trước thận

Do giảm lượng máu hiệu dụng ở vỏ thận dẫn đến giảm mức lọc cầu thận cấp, gây ra thiểu niệu hoặc vô niệu. Tình trạng này thường do các nguyên nhân như: Sốc các loại (Sốc nhiễm khuẩn, sốc giảm thể tích do mất nước, mất máu,..), Viêm cầu thận, các hội chứng gan thận, xơ gan,… gây giảm khối lượng tuần hoàn khác.

• Nguyên nhân cấp tại thận

Bệnh lý cầu thận: Các biến chứng của viêm cầu thận, viêm mạch máu thận,… có thể gây tắc ống thận do các xác tế bào, sắc tố hoặc các sản phẩm protein
Bệnh mô kẽ thận: viêm thận kẽ do nhiễm khuẩn, do sự xâm nhập của tế bào ác tích hay viêm kẽ thận do sử dụng thuốc kháng sinh, lợi tiểu, allopurinol… sẽ tăng áp lực của tổ chức kẽ của thận do phù nề.
Bệnh ống thận: hoại tử thận sau thiếu máu, nhiễm độc thận (do thuốc, các kim loại nặng,…) có thể khiến màng tế bào ống thận bị hủy hoại dẫn đến dịch lọc cầu thận bị khuếch tán trở lại

• Nguyên nhân cấp sau thận

Các nguyên nhân gât tắc nghẽn đường tiết niệu bao gồm, sỏi đường tiết niệu, xơ hóa phúc mạc thành sau, tắc niệu đạo, phì đại tuyến tiền liệt…

Nguyên nhân suy thận mạn

• Nguyên phát: Một số nguyên nhân gây ra suy thận mạn đến từ các tổn thương đến từ bệnh cầu thận, nhiễm trùng tiểu, sỏi niệu, thiểu sản thận, nang tủy thận, hay có thể từ các bệnh mạch máu thận (viêm mạch máu, loạn dưỡng xơ cơ)
• Thứ phát: Đái tháo đường, bệnh ác tính, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, bệnh thận đa năng,… cũng là một trong những nguyên nhân gây suy thận mạn

Ảnh hưởng của thói quen sinh hoạt

Từ các nguyên nhân trên, dễ dàng nhận thấy ngoài những bệnh lý nền hay di truyền thì thói quen sinh hoạt cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến các bệnh về thận:

Thói quen ăn uống

Nhiều người có thói quen ăn uống không lành mạnh, ăn thực phẩm đã qua chế biến, nhiều đường, nhiều muối khiến hàm lượng natri và photpho trong cơ thể tăng cao vượt ngưỡng bình thường khiến cho công việc lọc của thận bị quá tải hoặc gây ra các bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường.

Uống không đủ nước

Cơ thể khi không được cung cấp đủ nước sẽ khiến cho nồng độ muối, các ion điện giải (K⁺, H⁺,…), uric acid, ure tăng cao tạo điều kiện kết tinh các chất khoáng gây nên sỏi ở thận.

Giờ giấc ngủ không lành mạnh

Giờ giấc không điều độ sẽ làm rối loạn nhịp sinh học khiến cho hoạt động của thận không được điều phối hợp lý.

Lạm dụng thuốc lá, rượu bia

Việc lạm dụng thuốc lá, rượu bia sẽ gây ra các bệnh về phổi, tim, thận. Ngoài ra thì uống quá nhiều rượu bia sẽ gây độc cho gan và thận làm cho tế bào ống thận bị hủy hoại

Nhịn tiểu

Nhịn tiểu trong thời gian dài sẽ khiến các ion ứ đọng tại thận hình thành sỏi. Ngoài ra, nhịn tiểu khiến cho bàng quang bị chèn ép và dễ bị nhiễm khuẩn

Lạm dụng thuốc

Việc lạm dụng thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau, kháng viêm sẽ làm tăng hoạt động đào thải của thận khiến cho thận phải làm việc quá tải. Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây nên bệnh suy thận

Phác đồ điều trị suy thận

Nguyên tắc điều trị suy thận cấp

– Từ các nhóm nguyên nhân gây bệnh mà có biện pháp điều trị phù hợp để loại bỏ các nguyên nhân gây bệnh.

– Điều chỉnh các rối loạn tuần hoàn. Đảm bảo cân bằng nước, điện giải sao cho lượng nước vào ít hơn nước ra, quan trọng là phục hồi lại lượng máu và dịch, duy trì huyết áp tâm thu 100 – 120 mmHg.

– Phục hồi lại dòng nước tiểu

– Cân bằng nội môi sau suy thận cấp

– Chú ý theo dõi để điều trị các triệu chứng và biến chứng khác  (tăng huyết áp, suy tim).

– Khi có biểu hiện toan máu chuyển hoá rõ pH < 7,2  ( thường khi ure > 30 mmol/l, creatinin > 600 µmol/l) hoặc không đáp ứng các biện pháp điều trị nội khoa tăng kali máu (K⁺ máu > 6,5 mmol/l) thì cần chỉ định lọc máu cấp.

– Chú ý công tắc điều dưỡng theo dõi  định kỳ để cân bằng nước điện giải phù hợp với từng giai đoạn của bệnh.

Nguyên tắc điều trị suy thận mạn

Phương pháp điều trị bệnh thận mạn của BTM

Ngày nay, suy thận đang dần có xu hướng tiến tới những lớp trẻ. Chủ yếu đến từ lối sống không khoa học của giới trẻ hiện nay. Đây là những dấu hiệu để nhận biết và những điều cần lưu ý để phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh suy thận.

Dấu hiệu của bệnh suy thận và cách phòng ngừa

– Tài liệu tham khảo:

Ngô Quý Châu, Bệnh học Nội khoa, Hà Nội: Nhà xuất bản Y học

Bộ Y tế, <Hướng-dẫn-chẩn-đoán-và-điều-trị-các-bệnh-Thận-Tiết-niệu>. Hà Nội.